هنر قلم زنی؛ بررسی سبکها، تاریخچه و راهنمای خرید آثار اصیل
قلم زنی یک نوع هنر قدیمی است که در زمره صنایع دستی جای دارد. هنر قلم زنی، هنر آراستن و ایجاد نقوش برجسته یا فرو رفته بر روی فلزاتی نظیر مس، برنج، طلا و نقره است.این هنر، هنری است که به واسطه قلم و ضربه چکش نقش و نگاری روی اشیاء فلزی پدید می آورد.
هنر قلم زنی یکی از اصیلترین صنایع دستی ایران است که شکوه فرهنگ شرق را در دکوراسیون خانههای مدرن و کلاسیک به نمایش میگذارد. همچنین نقوش مورد استفاده در هنر قلم زنی از جمله مواردی است که در طول تاریخ متناسب با تغییرات و تحولاتی که در امور فرهنگی و سیاسی کشور رخ داده، تغییر کرده است. به نحوی که میتوان از کنار هم چیدن نقوش بر اساس قدمت تاریخی آنها متوجه این تغییرات شد.
تاریخچه قلم زنی؛ از عصر آهن تا امروز
آیا میدانستید قلم زنی قدمتی چندین هزار ساله دارد؟ بر اساس مستندات تاریخی پیشینه این هنر به هزاره دوم و اول پیش از میلاد می رسد. در طول تاریخ دورهی هخامنشی اوج هنر فلز کاری بوده است.
1. دوران پیش از تاریخ: نخستین آثار کندهکاری روی فلز به هزارههای پیش از میلاد باز میگردد.
2. دوران هخامنشیان: اوج ظرافت در استفاده از طلا و نقره برای ساخت ریتونها و ظروف تشریفاتی.
3. دوران ساسانیان: دوره طلایی قلمزنی که نقوش شکارگاه و گیاهان بر روی سینیهای بزرگ رواج یافت.
4. دوران اسلامی و صفویه: با ورود طرحهای اسلیمی، ختایی و خوشنویسی، قلمزنی به بلوغ امروزی خود رسید و اصفهان به قطب اصلی این هنر تبدیل شد.
انواع سبکهای هنر قلم زنی
قلم زنی فقط یک روش ثابت نیست؛ بسته به نوع اجرا و عمق نقوش، به چندین سبک اصلی تقسیم میشود:
سبک برجستهکاری (جُنده کاری): سبک برجسته قلم کاری یکی از سبکهای معروف اصفهان است. در این روش، هنرمند با ضربه زدن از پشت کار، طرح را به صورت سه بعدی برجسته میکند. این ظروف شکوه و جلوه بصری بسیار زیادی دارند.
سبک نیمهبرجسته: سبک نیم برجسته به سبک منبت نیز معروف است. در این سبک، عمق نقوش کمتر از برجستهکاری است اما طرحها کاملاً ملموس و چشمگیر هستند.
سبک ریزهقلم (قلم زنی تخت): ریزه قلم یا زمینه پر یکی از سبکهای پرکاربرد هنر قلم زنی است. این نوع سبک از ظریفترین نوع قلمزنی است که در آن هیچ برجستگی شدیدی وجود ندارد و نقوش (مثل گل و مرغ) با قلمهای بسیار نازک بر سطح فلز خراشیده یا حک میشوند.
سبک مشبککاری: هنرمند بخشهایی از فلز را کاملاً جدا میکند تا حالتی توری و پنجرهای ایجاد شود. معمولاً برای ساخت شمعدانها و چراغهای تزیینی استفاده میشود.
سبک قلمگیری: سبک قلم گیری، سبکی است که در بیشتر مواقع به منظور حکاکی و کنده کاری فلز کاربرد دارد. این سبک، قلم مخصوص به خود را دارد و قلم آن به حالت مخروطی شکل می باشد. ایجاد خطوط نازک و ظریف برای نمایش جزئیات نهایی کار که به اثر عمق و روح میبخشد.
نکات مهم هنگام خرید محصولات قلم زنی
برای اینکه بهترین کیفیت را هنگام خرید صنایع دستی تشخیص دهید، به این موارد دقت کنید:
1. وزن ظرف: ظروف سنگینتر معمولاً از ورقهای ضخیمتری ساخته شدهاند که قابلیت قلمزنی عمیقتر و دقیقتر را دارند.
2. ظرافت نقش: هرچه جزئیات طرح ریزتر و خطوط چکشخواری یکنواختتر باشد، ارزش هنری اثر بیشتر است.
خرید محصولات صنایع دستی قلم زنی از سایت هدیه جاده ابریشم
در فروشگاه هدیه جاده ابریشم، مجموعهای از بهترین آثار اساتید برجسته اصفهان گردآوری شده است. از انواع مجسمه با طرحهای متنوع گرفته تا تابلوهای ظریف ریزهقلم تا سینیها، هراثر داستانی از هنر اصیل ایرانی را روایت میکند.